احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
269
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
صفحهء فوقانى برگ سبز به شكل قلب با كنارههاى موجى است كه معمولا پس از گل ظاهر مىشوند . گلهاى آن منفرد و زردرنگ است و در اوايل بهار ظاهر مىشوند . ساقهء زيرزمينى يا به اصطلاح بيخ يا ريشهء آن تلخ و تند و خشكشدهء آن بيشتر تلخ و تند است . اين گياه در نقاط مرطوب و نمناك مىرويد و در ايران در اغلب مناطق از جمله در راه شمشك ، فرحزاد ، راه چالوس ، دامنههاى مرطوب كندوان و ساير نقاط ديده مىشود . تركيب شيميايى : نوعى از فيتوسترين - تاراكسانتين - فاراديول - تانن - لعاب - يك گلوكوزيد تلخ خواص درمانى : 1 - هر روز صبح و ظهر و شب هر بار يك فنجان آب دمكردهء آن را بنوشيد . مقوى و محلّل و مسهل و معرق و مدّر ادرار و قاعدهآور است . 2 - بخور خشك آن و يا استنشاق دود آن براى درمان تنگىنفس و قرحهء سينه و تسكين سرفه و تحليل بردن گاز سينه مفيد است . برگ پاخر خواص درمانى : 1 - بيست تا چهل گرم برگهاى آن را در يك ليتر آب بجوشانيده و آب صافكردهء آن را روزى سه تا چهار فنجان بنوشيد . براى درمان بيماريهاى جلدى و ورم مثانه و جلوگيرى از خنازير نافع است ، براى درمان ناراحتىهاى سينه و برونشيت مزمن و آسم مفيد است . 2 - آن را مثل سيگار بپيچيد و بكشيد . براى تسكين سرفه و تنگىنفس مفيد است و ناراحتىهاى ريوى را درمان مىنمايد . 3 - اگر آن را به صورت شياف در مهبل گذاريد جنين زنده و مرده را خارج مىكند . 4 - پنج گرم از برگ و گل آن را مخلوط در يك ليوان آب جوش دم كنيد ، بعد آب صافكردهء آن را با عسل شيرين ساخته و در طول روز به مرور بخوريد . آرامبخش در مورد آسم مىباشد ، در موارد برونشيت نيز بسيار مفيد است . 5 - ضماد برگ همراه با گل آن ورمها را تحليل مىبرد و سرباز مىكند و زخمها را التيام مىبخشد . غنچههاى پاخر خواص درمانى : 1 - 20 تا 40 گرم از تازه يا خشك آن را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و آب صافكردهء آن را روزى سه فنجان به مرور بنوشيد . براى تسكين سرفه و درمان برونشيت و كريپ و نرم كردن سينه و رفع التهاب شديد سينه و درمان آسم و سرطان ريه و خروج اخلاط خونى از ريه مؤثر مىباشد ، براى سرماخوردگى شديد داروى بسيار مفيدى است ، براى درمان سل و فلج ناگهانى